Leefstijlgeneeskunde, Nationaal Preventieakkoord en mindfulness

Eén op de zeven werknemers kampt met een burn-out. In Buitenhof pleitte psychiater Esther Fennema voor een niet-medisch loket in de huisartsenpraktijk voor ondersteuning bij leefstijl en zingevingsvragen. In de kern gaat het om ondersteuning bij gedragsverandering in plaats van medische behandeling.

‘Leefstijl als medicijn’ is een initiatief en manifest vanuit het LUMC en TNO. Er waren studies gepubliceerd die aantonen dat wijzigingen van leefstijl en voedingspatroon effectiever zijn dan behandeling met farmaca bij diabetes type 2 én dat een patiënt op deze manier zelfs van de diabetes type 2 kan genezen.

‘Leefstijl als medicijn’ conferentie

De conferentie ‘Leefstijl als medicijn’, georganiseerd door TNO en het LUMC vond plaats op 21 november 2018 in Oegstgeest. Mede namens de VMBN bezocht ik deze conferentie.

Het eerste deel van de dag bestond uit presentaties van wetenschappelijke publicaties over vet en cholesterol in relatie tot hart- en vaatziekten, over de uitkomsten van de PREDIMED studie en over een Spaanse studie Lifestyle as medicin, the cardioprev study. In al deze studies werd een relatie aangetoond tussen voedingspatroon, leefstijl en effecten op hart en vaatziekten. Zelfs in díe mate dat een dieet volgen kan leiden tot stoppen met cholesterolverlaging (statines) en diabetesmedicatie.

Daarna was er aandacht voor ervaringen met leefstijlonderzoeksprojecten o.a. geïnitieerd vanuit LUMC en TNO. Interessant was de ‘National Diabetes Challenge’. Uitgangspunt voor dit initiatief is het gegeven dat diabetes een sociaal economisch gerelateerd ziektebeeld is. De NDC is een mooi voorbeeld van relatief simpele interventie – samen wandelen –  met diverse gunstige effecten op zowel ziektebeeld als welbevinden.

Motivatie is de sleutel

Motivatie is de sleutelfactor voor succes. Zowel voor behalen van positief resultaat als voor het voltooien van het onderzoeksproject. Met name motivatie op de langere termijn (na zes maanden) bij zowel patiënten als bij begeleiders. Waaruit mag blijken dat het dalen van de motivatie geen teken van zwakte is maar een universeel menselijk gegeven dat vraagt om bewuste aandacht en zorgvuldig onderhoud.

 

Nationaal Preventieakkoord

Twee dagen na de conferentie werd het Nationaal Preventieakkoord gepresenteerd, niet te verwarren met leefstijlgeneeskunde. Het Nationaal Preventieakkoord omvat maatregelen om suiker, alcohol, vet en tabak in het marktaanbod te regulieren.
Het Nationaal Preventieakkoord is gericht op de algehele volksgezondheid; in het verlagen van het risico op ziekten door alcohol-, tabaksverslaving en obesitas.

Gevoelig debat

Een gevoelig punt in het debat rond volksgezondheid is vrijheid en verantwoordelijkheid van de individuele burger. Voorstanders van regulering en leefstijlaanpassing zien de evidente risicofactoren in onmatig gebruik van genoemde stoffen. Tegenstanders zien het als betutteling door de overheid en erger; het neerleggen van schuld en verantwoordelijkheid van ziekte bij de individuele burger ‘eigen schuld, dikke bult’.

In het huidige politieke klimaat is volksgezondheid ondergeschikt aan economische belangen. Dat uit zich in de aanwezigheid van Unilever en Coca Cola Company aan de onderhandelingstafel bij het formuleren van het Nationaal Preventieakkoord. ‘De kalkoen beslist mee over het kerstmenu’ zoals dit regelmatig wordt genoemd in de media.

Regulering in marktaanbod door de overheid is een aantoonbaar effectief beleidsinstrument om volksgezondheid te verbeteren. Het kan mits er voldoende politieke wil is om dit te realiseren. Echter, volgens het RIVM lijken de ambities van het huidige akkoord niet haalbaar. Op dit moment ligt de verantwoordelijkheid voor gezondheid vooral bij de individuele burger/consument en die is maar beperkt in staat daar vorm aan te geven. Overmatig marktaanbod van alcohol en ongezonde voeding leidt automatisch tot vraag die in ieder geval groter is dan gezond voor de bevolking als geheel.

Mindfulness

De meerwaarde van mindfulnesstraining en -beoefening bij leefstijlaanpassing is evident.
Voor gedragsverandering is bewuste aandacht een voorwaarde. Mindfulnesstraining stimuleert het ontwikkelen van bewuste aandacht en adequaat zelfmanagement. Een opmerkzame geest (beginner’s mind) is in staat tot waarnemen zonder invulling vanuit eerdere ervaring. Zo ontstaat ruimte voor verandering, flexibiliteit en motivatie om door te blijven gaan.

 

 

Meer over VMBN en het manifest Leefstijlgeneeskunde

Meer over NILG

Meer over leefstijl als medicijn

Verder praten? Neem contact op met Annelies Blom.

2019-03-05T23:57:05+00:00